E-Fatura ve Muhasebe Entegrasyonu: Trendyol, Hepsiburada, Özel Yazılım (2026)

E-Ticaret Pazaryeri Satışlarınız İçin Otomatik E-Fatura ve Muhasebe Entegrasyonu: Trendyol, Hepsiburada ve Özel Yazılım Çözümleri 2026

Pazaryeri satış hacmi büyüyen bir e-ticaret işletmesinin manuel faturalandırma ve muhasebe süreçlerine harcadığı insan kaynağı ve zaman maliyeti, 2026 itibarıyla aylık en az 20.000 TL'yi rahatlıkla aşabiliyor; bu da özellikle kâr marjları düşük sektörlerde sürdürülebilirliği tehdit eden ciddi bir yük oluşturuyor. Oysa dijitalleşme ve otomasyon çağında, bu yükün büyük bir kısmı nitelikli yazılım entegrasyonları ile ortadan kaldırılabilir. Digimentra olarak, yıllardır sahada edindiğimiz tecrübeyle biliyoruz ki, Trendyol, Hepsiburada gibi dev platformlardaki satışların ve kendi özel e-ticaret sitelerindeki işlemlerin muhasebeleşmesi, sadece bir yasal zorunluluk değil, aynı zamanda operasyonel verimliliğin ve nakit akışı yönetiminin kilit bileşenidir.

Bu derinlemesine analizde, 2026 yılı itibarıyla e-ticaret işletmelerinin karşılaştığı e-fatura ve muhasebe entegrasyonu zorluklarını teknik detaylarıyla ele alacak, mevcut çözümleri ve Digimentra'nın özel yazılım mimarilerini irdeleyeceğiz. Amacımız, sadece faturaları kesmek değil, aynı zamanda operasyonel süreçleri optimize ederek, hata payını minimize etmek ve stratejik karar alma süreçlerinizi güçlendirmektir.

1. E-Fatura ve E-Arşiv Nedir, Pazaryeri Entegrasyonunda Neden Kritik?

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509) ile başlayan ve günümüzde geniş bir mükellef kitlesini kapsayan e-fatura ve e-arşiv fatura uygulamaları, kâğıt fatura devrini neredeyse tamamen sona erdirdi. E-fatura, tanımlanmış standartlarda elektronik ortamda düzenlenip iletilen, e-arşiv fatura ise e-fatura kapsamında olmayan alıcılara (nihai tüketicilere veya e-fatura mükellefi olmayan işletmelere) elektronik ortamda düzenlenen faturadır. Pazaryerleri üzerinden yapılan her satış işlemi için doğru ve zamanında fatura kesmek, yasal bir zorunluluğun ötesinde, şeffaf ve denetlenebilir bir ticaretin anahtarıdır.

Mevzuat ve Temel İşleyiş

E-fatura mükellefiyeti olan bir e-ticaret işletmesi, pazaryerinden gelen sipariş verilerini kendi muhasebe veya ERP sistemine çekmeli, bu verilere istinaden e-fatura veya e-arşiv faturayı düzenlemeli ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) belirlediği formatlarda (UBL-TR) göndermelidir. Bu süreçte, kesilen faturaların arşivlenmesi ve gerekli durumlarda ibraz edilmesi de büyük önem taşır. Manuel yapılan işlemlerde, özellikle yoğun satış dönemlerinde, faturalandırma hataları, gecikmeler ve buna bağlı mali cezalar kaçınılmaz hale gelir. Nitekim, yanlış kesilen veya hiç kesilmeyen bir faturanın 2026 yılı itibarıyla cezası, mükellefiyet durumuna göre yüzlerce TL'den on binlerce TL'ye kadar çıkabilmektedir.

Pazaryeri Komisyonları ve KDV Hesaplamasının Karmaşıklığı

Pazaryeri entegrasyonunda faturalandırma ve muhasebenin en karmaşık konularından biri, pazaryerlerinin uyguladığı komisyon oranları, kargo ücreti kesintileri, iade ve iptal işlemleri sonrasında oluşan düzeltme kayıtlarıdır. Her pazaryerinin kendi içinde farklı komisyon yapısı ve kesinti kalemleri bulunmaktadır. Örneğin, Trendyol'un farklı kategoriler için uyguladığı komisyon oranları ve dönem sonu mutabakat süreçleri, Hepsiburada'nınki ile doğrudan aynı değildir. Bu durum, muhasebeleşme sürecinde büyük bir karmaşaya yol açar. KDV hesaplamaları, iadelerde KDV iadesi, komisyon faturalarının doğru KDV oranları ile işlenmesi gibi detaylar, otomatik e-fatura entegrasyonu sistemlerinin temel çözüm alanlarıdır. Akıllı bir sistem, bu kalemleri otomatik olarak ayırarak ve eşleştirerek, muhasebecinizin iş yükünü %90'a varan oranlarda hafifletebilir.

2. Trendyol ve Hepsiburada İçin Otomatik Muhasebe Entegrasyonunun Mimari Yapısı

Pazaryerleri entegrasyonları, temel olarak API (Uygulama Programlama Arayüzü) tabanlı çalışır. Trendyol ve Hepsiburada gibi büyük platformlar, satıcılarına kendi sistemlerindeki verilere güvenli ve programatik erişim sağlayan API'ler sunarlar. Bu API'ler sayesinde, sipariş bilgileri, kargo durumları, iade kayıtları gibi kritik veriler dış sistemler tarafından çekilebilir veya güncellenebilir.

API Entegrasyonlarının Temelleri

• Veri Çekme (Polling): Belirli aralıklarla (örneğin her 5 dakikada bir) pazaryeri API'lerinden yeni siparişleri veya güncellenmiş sipariş durumlarını çeker. RESTful API standartları genellikle JSON formatında veri döndürür.
• Webhook Mekanizmaları: Bazı pazaryerleri, bir olay (yeni sipariş, iade onayı vb.) gerçekleştiğinde doğrudan entegrasyon yazılımımıza bir bildirim (webhook) gönderir. Bu, daha gerçek zamanlı bir veri akışı sağlar ve sunucunun sürekli sorgulama yapma yükünü azaltır.
• Kimlik Doğrulama: Pazaryeri API'lerine erişim, genellikle OAuth 2.0 veya API anahtarları ile sağlanır. Bu anahtarların güvenli bir şekilde yönetilmesi ve saklanması kritik önem taşır.
• Hata Yönetimi ve Loglama: API çağrılarında oluşabilecek ağ sorunları, limit aşımı hataları veya veri tutarsızlıkları için sağlam bir hata yönetimi ve detaylı loglama mekanizması şarttır. Aksi takdirde, gözden kaçan bir hata zincirleme bir faturalandırma hatasına yol açabilir.

Veri Akışı Yönetimi ve Uçtan Uca Süreç

Başarılı bir trendyol muhasebe entegrasyonu veya Hepsiburada entegrasyonu, aşağıdaki temel adımları içerir:

1. Sipariş Alımı: Pazaryeri API'lerinden gelen yeni siparişlerin entegrasyon sistemine alınması.
2. Veri Dönüştürme: Pazaryeri verilerinin (örneğin 'shippingAddress' alanının) muhasebe yazılımının beklediği formata dönüştürülmesi.
3. Fatura Düzenleme: Dönüştürülen sipariş verilerine göre e-fatura veya e-arşiv faturanın, yetkili özel entegratör veya GİB portali aracılığıyla otomatik olarak düzenlenmesi. Burada ürün KDV oranları, indirimler ve kargo ücretleri gibi detayların doğru işlenmesi esastır.
4. Muhasebe Kaydı: Kesilen faturanın otomatik olarak muhasebe yazılımına (örn: Mikro, Logo, Netsis, Paraşüt, Workcube vb.) aktarılması ve ilgili gelir/gider kalemlerine işlenmesi.
5. Mutabakat ve Kontrol: Dönem sonunda pazaryeri tarafından kesilen komisyon ve hizmet faturalarının, sistemdeki verilerle otomatik olarak akıllı fatura ve eşleştirme sistemi ile karşılaştırılması. Bu adım, özellikle iadeler ve iptaller sonrası yapılan kesintilerin doğruluğunu teyit etmek için hayati öneme sahiptir.

3. Özel E-Ticaret Siteleri İçin Terzi İşi Çözümler ve Altyapı

Trendyol ve Hepsiburada gibi platformlar dışında, kendi özel e-ticaret siteniz (WooCommerce, Shopify Plus, OpenCart veya özel yazılmış bir altyapı) üzerinden yapılan satışların da muhasebeleşmesi gerekir. Burada, pazaryerlerinden farklı olarak, ödeme geçitleri (Iyzico, PayTR, Stripe) ve kargo entegrasyonları (Yurtiçi Kargo API, MNG Kargo API, Aras Kargo API) ile doğrudan entegre olmak kritik hale gelir. Yapay zeka destekli e-ticaret çözümleri sadece müşteri deneyimini değil, arka plan operasyonlarını da dönüştürme potansiyeli taşır.

Özel Yazılımın Getirdiği Esneklik ve Kontrol

Digimentra olarak, yıllardır PHP (Laravel/Symfony), Python (Django/Flask) ve Node.js gibi modern teknolojilerle özel yazılım çözümleri geliştiriyoruz. Özellikle yüksek hacimli e-ticaret operasyonlarında veya benzersiz iş akışlarına sahip firmalarda, hazır eklentilerin veya standart entegrasyon paketlerinin yetersiz kaldığını görüyoruz. Özel yazılım entegrasyonu, tam olarak firmanızın ihtiyaçlarına göre tasarlanır:

• Özel İş Kuralları: Belirli ürünler için farklı KDV uygulamaları, özel indirim kampanyalarının muhasebeleştirilmesi veya belirli müşteri gruplarına özel fatura şablonları gibi detaylar kolayca yönetilebilir.
• Performans Optimizasyonu: Hazır eklentiler genellikle gereksiz kod yükü taşır. Özel yazılımda, sadece ihtiyacınız olan fonksiyonlar optimize edilmiş bir şekilde çalışır. Veri tabanı optimizasyonları (PostgreSQL, Redis cache kullanımı), Nginx reverse proxy yapılandırmaları ile binlerce siparişin saniyeler içinde işlenmesi mümkün hale gelir.
• Tam Kontrol ve Bağımsızlık: Üçüncü parti yazılımlara bağımlılık azalır. Tüm kod tabanı sizin kontrolünüzde olduğu için, gelecekteki değişikliklere veya yeni yasal düzenlemelere çok daha hızlı adapte olabilirsiniz.

Mevcut ERP/Muhasebe Yazılımlarıyla Derin Entegrasyon

Birçok firmanın halihazırda kullandığı bir ERP (Enterprise Resource Planning) veya muhasebe yazılımı bulunur. Özel yazılım entegrasyonları, bu mevcut sistemlerle dijital operasyon otomasyonları için sorunsuz bir iletişim kurar. REST API'leri, SOAP servisleri veya doğrudan veritabanı entegrasyonları (güvenlik protokolleri çerçevesinde) ile sipariş, fatura, stok ve cari hesap verileri çift yönlü olarak senkronize edilebilir. Bu, muhasebe departmanının iş yükünü önemli ölçüde azaltırken, tüm ticari verilerinizin tek bir merkezi sistemde toplanmasını sağlar.

4. Operasyonel Otomasyonun Ötesi: Akıllı Fatura ve Eşleştirme Sistemleri

Otomatik fatura kesmek ve muhasebeleştirmek önemli bir adımdır, ancak operasyonel otomasyonun sınırları bununla bitmiyor. Digimentra olarak geliştirdiğimiz akıllı fatura ve eşleştirme sistemi, sadece faturaları oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda bu faturaları banka ekstreleri, pazaryeri mutabakat raporları ve kargo faturaları ile otomatik olarak eşleştirerek, finansal kontrolü bir üst seviyeye taşıyor.

Yapay Zeka Destekli Anomaly Detection (Anomali Tespiti)

Günlük yüzlerce, binlerce faturanın kesildiği ve milyonlarca TL'lik işlem hacminin döndüğü e-ticaret operasyonlarında, manuel kontrollerle hata yakalamak neredeyse imkansızdır. Yapay zeka algoritmaları, sisteme giren fatura ve mutabakat verileri üzerinde sürekli analiz yaparak, beklenmedik sapmaları veya tutarsızlıkları (örneğin, yüksek iade oranına sahip bir ürün kategorisi, pazaryeri komisyonlarında beklenmedik artışlar veya kargo faturalarında fazla kesintiler) anında tespit edebilir. Bu anomali tespiti, potansiyel finansal kayıpları önlemede ve operasyonel hataları erkenden gidermede kritik rol oynar.

Nakit Akışı Optimizasyonu ve Karar Destek Sistemleri

Tüm finansal verilerin (satışlar, iadeler, komisyonlar, kargo ücretleri, banka hareketleri) otomatik olarak işlenip analiz edildiği bir sistem, yöneticilere gerçek zamanlı ve doğru nakit akışı projeksiyonları sunar. Hangi pazaryerinden ne kadar gelir elde edildiği, hangi ürünlerin iade oranının yüksek olduğu, hangi operasyonel maliyet kalemlerinin bütçeyi aştığı gibi soruların cevapları anında görüntülenebilir. Bu veriler, stok yönetimi, fiyatlandırma stratejileri ve pazarlama bütçelerinin belirlenmesi gibi stratejik kararlar için sağlam bir temel oluşturur. Örneğin, kargo firmalarının belirli rotalarda uyguladığı dinamik fiyatlandırma, eğer akıllı bir sistem tarafından izlenmezse, kâr marjlarını ciddi oranda eritebilir.

5. Başarılı Bir Entegrasyon Projesinin Yol Haritası: Digimentra Yaklaşımı

Otomatik e-fatura ve muhasebe entegrasyonu projesi, sadece teknik bir geliştirme değil, aynı zamanda kapsamlı bir iş analizi ve süreç iyileştirme projesidir. Digimentra olarak uyguladığımız metodoloji, projenin her aşamasında şeffaflık ve müşteri odaklılık sunar.

İhtiyaç Analizi ve Sistem Tasarımı

İlk adım, mevcut iş akışlarınızın, kullanılan muhasebe yazılımlarınızın, pazaryeri hesaplarınızın ve varsa özel e-ticaret altyapınızın detaylı bir analiziyle başlar. Bu aşamada, hangi verilerin, hangi sıklıkta, hangi formatlarda alınacağı ve hangi iş kurallarına göre işleneceği netleştirilir. Bir Samsun web tasarım ve geliştirme hizmetleri sağlayıcısı olarak sadece front-end güzelliklerine değil, arka plandaki bu karmaşık operasyonlara da aynı özenle yaklaşıyoruz. Hedeflenen sistem mimarisi (mikroservisler, API ağ geçitleri, veritabanı seçimi gibi teknik detaylar) bu aşamada belirlenir.

Geliştirme, Test ve Devreye Alma Süreci

Analiz ve tasarımın ardından, yazılım geliştirme ekibimiz belirlenen mimariye uygun olarak kodlamaya başlar. Çevik (Agile) metodolojilerle, düzenli aralıklarla ilerleme raporları sunulur ve geri bildirimler alınır. Geliştirme tamamlandığında, gerçek veriye yakın test ortamlarında kapsamlı testler yapılır. Bu testler, uçtan uca senaryoları kapsar: Yeni siparişin alınması, faturanın kesilmesi, muhasebeleşmesi, iade durumlarının yönetimi ve mutabakat süreçleri. Başarılı testlerin ardından, sistem canlıya alınır ve belirli bir süre boyunca yakın takip edilir. Bu geçiş süreci, olası beklenmedik durumların hızlıca giderilmesi için kritik öneme sahiptir.

Uygulama Adımları ve Kontrol Listesi

Başarılı bir entegrasyon için izlenmesi gereken temel adımlar ve dikkat edilmesi gerekenler:

• Adım 1: Mevcut Altyapı ve İhtiyaç Analizi: İşletmenizin mevcut muhasebe yazılımı (Logo, Mikro, Netsis vb.), ERP sistemi, pazaryerleri (Trendyol, Hepsiburada, N11 vb.) ve özel e-ticaret sitelerinin detaylı bir envanterini çıkarın. Hangi verilerin otomatikleşmesi gerektiğini, iş kurallarınızı ve yasal gereklilikleri netleştirin.
• Adım 2: Çözüm Mimarisinin Belirlenmesi: Hazır bir entegrasyon paketinin mi yoksa özel yazılım geliştirmenin mi daha uygun olacağına karar verin. Bu kararda, operasyonel hacminiz, benzersiz iş süreçleriniz ve gelecekteki büyüme hedefleriniz ana belirleyici olmalıdır.
• Adım 3: Pazaryeri API Anahtarları ve İzinleri: Trendyol Partner, Hepsiburada Satıcı Paneli gibi platformlardan gerekli API erişim anahtarlarını ve entegrasyon izinlerini temin edin. Bu anahtarların güvenli bir şekilde saklandığından emin olun.
• Adım 4: Entegrasyon Yazılımının Geliştirilmesi/Kurulumu: Seçilen çözüme göre yazılımın geliştirilmesi veya mevcut bir paketin kurulumu gerçekleştirilir. Bu aşamada veri dönüşüm şemaları ve hata yönetimi mekanizmaları entegre edilir.
• Adım 5: Kapsamlı Test ve Pilot Süreci: Küçük bir veri seti üzerinde, sipariş alımından fatura kesimine, iadeden muhasebeleştirmeye kadar tüm süreçleri test edin. Muhasebe departmanınızdan ve operasyon ekibinizden geri bildirimler alın.
• Adım 6: Canlıya Geçiş ve İzleme: Başarılı testlerin ardından sistemi canlıya alın. İlk dönemlerde sistemin performansını, hata loglarını ve işlem doğruluğunu yakından takip edin.
• Adım 7: Sürekli Bakım ve Güncelleme: Pazaryeri API'leri veya GİB mevzuatları değişebilir. Entegrasyon sisteminizin bu değişikliklere uyum sağlaması için periyodik bakım ve güncelleme planları oluşturun.

6. Gerçek Bir Senaryo: ABC Elektronik'in Muhasebe Karmaşasından Kurtuluşu

7. Entegrasyon Maliyeti ve Yatırım Getirisi (ROI) Analizi: 2026 Perspektifi

Bir otomatik entegrasyon projesinin maliyeti, projenin kapsamına, entegre edilecek pazaryeri sayısına, muhasebe yazılımının karmaşıklığına ve özel iş kurallarının gerektirdiği geliştirmelere göre değişiklik gösterir. 2026 yılı itibarıyla, standart bir e-ticaret fatura otomasyonu entegrasyon çözümü, küçük ölçekli işletmeler için aylık abonelik bazında 2.500 TL - 7.500 TL arasında değişirken, orta ve büyük ölçekli, özel ihtiyaçları olan firmalar için bir defalık geliştirme maliyetleri 75.000 TL'den 500.000 TL'ye kadar çıkabilmektedir. Ancak bu maliyetler, elde edilen yatırım getirisi (ROI) ile kıyaslandığında genellikle kısa sürede kendini amorti eder.

Tabloda da görüldüğü üzere, başlangıçta özel bir yazılım geliştirme maliyeti yüksek gibi görünse de, uzun vadede sağladığı operasyonel verimlilik, hata oranı düşüşü ve stratejik karar alma avantajları, bu yatırımın uzun süreli ve kârlı bir getirisi olduğunu ortaya koyar. Aylık 20.000 TL'lik bir insan kaynağı maliyetinden kurtulan bir firma, 200.000 TL'lik bir yazılım yatırımını 10 ay gibi kısa bir sürede amorti edebilir.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

Otomatik e-fatura entegrasyonu ne kadar zamanda tamamlanır?

Projenin kapsamına göre değişmekle birlikte, standart bir pazaryeri ve muhasebe entegrasyonu (örneğin Trendyol için) genellikle 4-8 hafta içinde tamamlanabilir. Ancak, çok sayıda pazaryeri, özel iş kuralları veya eski/karmaşık muhasebe altyapıları içeren projeler 3-6 aya kadar sürebilir. Digimentra olarak, projenin büyüklüğüne göre kesin zaman çizelgesi çıkarırız.

Trendyol veya Hepsiburada'daki iadeler ve komisyonlar nasıl muhasebeleştirilir?

Akıllı entegrasyon sistemimiz, iade veya iptal edilen siparişleri otomatik olarak algılar ve ilgili sipariş için düzeltme faturası (iade faturası) düzenler. Pazaryerlerinin kestiği komisyon, kargo ve diğer hizmet faturaları da API'ler veya rapor çekme mekanizmaları ile sisteme alınır, doğru KDV oranları ve hesap kodları ile otomatik olarak muhasebeleştirilir ve satış faturalarıyla mutabakatı sağlanır.

Özel yazılım entegrasyonu hazır çözümlerden daha mı maliyetlidir?

Başlangıç maliyetleri açısından genellikle daha yüksektir. Ancak, uzun vadede ve özellikle operasyonel hacminiz arttıkça, özel yazılımın getirdiği esneklik, performans ve tam kontrol, hazır çözümlerin aylık abonelik maliyetlerinin ve yetersiz kalma risklerinin ötesinde önemli bir değer sunar. Ayrıca, gereksiz özellikler için ödeme yapmaz, tam olarak ihtiyacınız olanı alırsınız.

Entegrasyon sonrası veri güvenliği nasıl sağlanır?

Veri güvenliği en üst önceliğimizdir. Entegrasyon sistemleri, endüstri standardı güvenlik protokolleri (SSL/TLS şifrelemesi, güçlü kimlik doğrulama mekanizmaları, sunucu tarafı güvenlik duvarları) kullanılarak tasarlanır. Hassas veriler şifrelenerek saklanır ve yetkilendirme mekanizmaları ile sadece ilgili personelin erişimi sağlanır. Digimentra, tüm sunucu altyapısını ve yazılım güvenlik açıklarını düzenli olarak denetler.

Farklı pazaryerlerinden gelen veriler tek bir sistemde birleşebilir mi?

Evet, özel entegrasyon çözümlerinin en büyük avantajlarından biri budur. Trendyol, Hepsiburada, N11, Amazon Türkiye gibi farklı pazaryerlerinden gelen tüm sipariş, fatura, iade ve komisyon verileri, merkezi bir sistemde toplanır, standartlaştırılır ve tek bir arayüzden yönetilebilir. Bu, işletmenize operasyonel anlamda müthiş bir kolaylık ve bütünsel bir bakış açısı kazandırır.

Muhasebe entegrasyonu için hangi teknik bilgilere sahip olmak gerekir?

İşletme tarafında temel e-ticaret süreçleri, mali mevzuat ve muhasebe terminolojisine hakim olmak yeterlidir. Teknik geliştirmeler ve altyapı kurulumu tamamen Digimentra gibi uzman ekipler tarafından yürütülür. Sizin yapmanız gereken, ihtiyaçlarınızı net bir şekilde ifade etmek ve entegrasyon sürecinde testlere ve geri bildirimlere aktif katılım sağlamaktır.

KDV ve stopaj hesaplamaları otomatik olarak yapılır mı?

Evet, sistem tüm KDV oranlarını ürün ve hizmet bazında yönetebilir. İadeler, iptaller ve komisyon faturaları için gerekli KDV düzeltmeleri otomatik olarak yapılır. Stopaj gibi özel vergi kalemleri için ise, iş kurallarınız çerçevesinde tanımlamalar yapılarak otomatik hesaplama ve muhasebeleştirme sağlanır. Tüm bu süreçler, güncel GİB mevzuatına uygun şekilde tasarlanır.

İşletmenizin Operasyonel Yükünü Hafifletmek İçin Digimentra ile İletişime Geçin!

E-ticaret operasyonlarınızdaki manuel faturalandırma ve muhasebe yükü, kâr marjlarınızı ve büyüme potansiyelinizi frenliyor olabilir. Digimentra olarak, yılların tecrübesiyle geliştirdiğimiz dijital operasyon otomasyonları ve akıllı fatura ve eşleştirme sistemleri ile iş süreçlerinizi kökten dönüştürmeye hazırız. Mevcut e-ticaret altyapınızın ve muhasebe entegrasyon süreçlerinizin detaylı bir ön analizini ücretsiz olarak yaptırmak, operasyonel verimliliğinizi artırmak ve 2026 hedeflerinize ulaşmak için Digimentra ekibiyle hemen iletişime geçebilirsiniz. Geleceğin e-ticaret operasyonlarına bugünden hazır olun!

MENTRA

Digimentra Yapay Zeka Destekli İçerik Yöneticisi

MENTRA, Digimentra'nın yapay zeka destekli içerik yöneticisidir. Dijital pazarlama, teknoloji, e-ticaret ve yapay zeka konularında en güncel gelişmeleri takip ederek içerik süreçlerimizi yönetir.